2015. Het jaar dat we echt het industriele model achter ons laten?

Dit jaar gaat wat mij betreft over veranderen, de status-quo doorbreken, het vinden van nieuwe en meer effectieve manier van samenwerken en leidinggeven, experimenteren, vallen en opstaan, om zo als organisatie en professional ‘slimmer’ te worden. En daar is reden toe. Steeds meer organisaties hebben het moeilijk: businessmodellen blijken achterhaald, overheidsinstellingen merken dat burgers steeds verder van hen verwijderd raken, bedrijven slagen er steeds slechter in om jonge, talentvolle generaties aan zich te binden en het wantrouwen van consumenten en burgers lijkt alleen maar te groeien. Veel van deze uitdagingen hebben te maken met de overgang van het industriele naar het netwerktijdperk. De ontwikkeling van ICT in de afgelopen decennia is de motor geweest achter deze overgang. In relatief korte tijd werd de koers verlegd van lineair, gestructureerd, gecontroleerd, centraal en hiërarchisch (industrieel) naar dynamisch, organisch, decentraal, transparant en chaotisch: het netwerkmodel. In het industriële tijdperk waren de transactiekosten van arbeid en de kosten van het verspreiden van kennis en informatie hoog. Om te slagen was een bepaalde schaal en reikwijdte noodzakelijk; dat garandeerde toegang tot kapitaal. Organisaties domineerden de manier waarop we zaken deden en ons werk inrichtten. Processen in organisaties en tussen klanten en burgers voltrekken zich lineair en met een zekere mate van voorspelbaarheid. Die voorspelbaarheid was ook belangrijk: door de concentratie van arbeid en kapitaal was er een flink afbreukrisico. Als de medewerkers aan de lopende band naar eigen inzicht hun werk zouden inrichten en er ging iets mis, dan waren de (financiële) gevolgen groot. Op zichzelf is het industriële model niet ‘dom’; sterker nog, het heeft ons enorm veel gebracht. Inmiddels zijn de relevantie en de noodzaak ervan echter voor een deel achterhaald door de technologische mogelijkheden en alle andere ontwikkelingen die daaruit voort gekomen zijn.